Υποδοχή Ιστορικό του Κελίου
Ιστορικά στοιχεία PDF Εκτύπωση E-mail

 


 

ΜΟΝΗ ΑΛΥΠΙΟΥ
ΣΗΜΕΡΙΝΟΝ ΙΕΡΟΝ ΚΟΥΤΛΟΥΜΟΥΞΙΑΝΟΝ ΚΕΛΛΙΟΝ
«ΑΓΙΟΙ ΑΠΟΣΤΟΑΟΙ"

 

Ή Ιερά Μονή Άλυπίου ευρίσκεται στα περίχωρα των Καρυών, γειτονικά προς την πάλαιαν Ίεράν Μονήν Ανάπαυσα. Ή αρχική ονομασία της είναι «Μονή του Άλωποϋ». Το όνομα έλαβε πιθανόν από τον ιδρυτή της ό όποιος θα ονομαζόταν Άλωπός. Τον ενδέκατο αιώνα ανθεί στο Βυζάντιο ή οικογένεια Άλωποϋ.
Ή Μονή ητο αφιερωμένη εις τους Αγ. Αποστόλους Πέτρον κα'ι Παΰλον και αναφέρεται ή με το όνομα τους, ή με το όνομα του Απ. Πέτρου ή με το όνομα των Αγ. Αποστόλων.

 

Ή αρχαιότερη γραπτή μαρτυρία της Μονής Άλωποϋ είναι ή υπογραφή του "Ιερομόναχου της Ιερόθεου σε έγγραφο του 1021. Ωστόσο ή ημερομηνία του εγγράφου δεν είναι επιβεβαιωμένη και ·τό όνομα της Μονής αναφέρεται ως Άλυποΰ. Ή επόμενη μαρτυρία είναι του έτους 1048, οπού ό ηγούμενος της Νικηφόρος υπογράφει ως «πρεσβύτερος Μονής του Αγίου Πέτρου του Άλωποϋ». Το πρώτο καθαυτό έγγραφο της Μονής Άλωποϋ, που σώζεται μέχρι σήμερα στην Μονή Κουτλουμουσίου, είναι του Ηγουμένου Θεοφάνους του έτους 1257.

 

Το έτος 1313 για πρώτη φορά ή Μονή φέρεται με το όνομα «Μονή του Άλυπίου». Ή αλλαγή έγινε επειδή ή Μονή Άλυπίου είχε την αγία Κάρα του Όσιου Άλυπίου του Στυλίτου. Το ίδιο έτος, παρεχωρήθη στην Μονή Άλυπίου από τον Πρώτο του "Ορους Θεοφάνη ή περιοχή της Καλλιάγρας. Ηγούμενος της Άλυπίου ητο τότε ό Ιωσήφ. Το έτος 1322 με χρυσόβουλο του αυτοκράτορα Ανδρόνικου II του Παλαιολόγου έπικυροϋται ή κατοχή των μετοχιών του Στρυμώνος και της Ιερισσού. Την εποχή εκείνη μεταξύ των ευεργετών της Μ. Άλυπίου συγκαταλέγεται ή αυτοκράτειρα Ειρήνη, σύζυγος του Ανδρόνικου II.

 

Το 1325 με έγγραφο του Πρώτου Ισαάκ προσαρτήθηκε το Κελλίον του «ιχθυοφάγου». Το 1350 ό Πρώτος δίδει στην Μονή Άλυπίου το Κελλίον του «Γομάτου». Το 1375 ό Πρώτος του "Ορους Γεράσιμος δίδει στην Μονή Άλυπίου το Κελλίον του Αγ. Ιωάννου Χρυσοστόμου, όνομαζόμενον του «Ίωνά».

 

Γενικώς τον 14ον αιώνα ή Μονή Άλυπίου βρίσκεται σε μεγάλη ακμή και ό ηγούμενος της Θεοδόσιος έγινε Πρώτος του Αγίου "Ορους δύο φορές. Στό τυπικό του 1394 ή Μονή Άλυπίου κατέχει την εβδόμη (7η) θέση μεταξύ των εικοσιπέντε Μονών, ενώ ή Μονή Κουτλουμουσίου ευρίσκεται στην δεκάτη εβδόμη (17η) θέση.

 

Τον 15ον αιώνα αρχίζει ή παρακμή της Μονής. Τον Μάϊο του 1428 ό Πατριάρχης Κων/λεως Ιωσήφ II εξέδωσε σιγγίλιον, με το όποιον ορίζει την ένωση της Μονής Άλυπίου με την Μονήν Κουτλουμουσίου. Ό Πατριάρχης Ιωσήφ είχε μονάσει στην Μονή Άλυπίου και έγνώριξε προσωπικώς την ακμή της Μονής, όσον άφορςί τον αριθμό των μοναχών και των κτημάτων της. Εις το σιγγίλιόν του όμως διαπιστώνει ο~ι τους τελευταίους χρόνους ή Μονή έφθασε '<είς εσχάτην άπώλειαν
και έρημίαν, ως εις διαρπαγήν και καταπάτημα κεϊσθαι τοις βουλομένοις..... και τελείως κινδυνεΰειν γενέσθαι πεδίον αφανισμού». Επιτρέπει λοιπόν ό Πατριάρχης στους Μονάχους της Μονής Κουτλουμουσίου να μετοικήσουν εις την Μονήν Άλυπίου «και την μεν του Άλυπίου καθολική ν αυτών ποιήσασθαι Μονήν, την δε του Κουτλουμοΰση μετόχιον» και οί Μοναχοί να ονομάζονται Άλυπιώται, ηγούμενος δε της Μονής να γίνει ό ηγούμενος της μονής Κουτλουμουσίου Καρπός. "Εγγραφον του ιδίου Πατριάρχου πέντε χρόνια αργότερα (Μάιος 1433) αναφέρει τον" Κάρπον ως ήγοΰμενον των Μονών Άλυπίου και Κουτλουμουσίου. Φαίνεται λοιπόν δτι πολύ σύντομα (μετά το 1428) τα προβλεπόμενα από το σιγγίλιο του Πατριάρχου Ιωσήφ έπαυσαν να ισχύουν και κυρίαρχος Μονή έγινε ή Κουτλουμουσίου.

 

Ό Πατριάρχης Ιωακείμ ό Α' σε έγγραφο του του 1501 ορίζει επισήμως ή Μονή Κουτλουμουσίου να είναι ή κυρίαρχος Μονή. Το έγγραφο αυτό σημαίνει την οριστική παύση όσων όριζε το έγγραφο του 1428 και το τέλος της αυτονομίας της Μονής Άλυπίου. "Εκτοτε ή Μονή Άλυπίου ονομάζεται Κελλίον των Αγίων Αποστόλων.

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ :
1. PAUL LEMERLE, ACTES DE KUTLUMUS, PARIS 1988, σελ. 15 -19.
2. ΠΑΝ. Κ. ΧΡΗΣΤΟΥ : ΤΟ ΑΠΟΝ ΟΡΟΣ, ΑΘΗΝΑΙ 1987,σελ. 56 και 95.